Qishloq xo‘jalik ekinlarining molekulyar seleksiyasi laboratoriyasi

Qishloq xo‘jalik ekinlarining molekulyar seleksiyasi laboratoriyasi

Umumiy ma’lumot

Qishloq xo‘jalik ekinlarining molekulyar seleksiyasi laboratoriyasi texnik va mevali ekinlarning genetik

xilma-xilligi, qimmatli xo‘jalik belgilarining molekulyar asoslari hamda noqulay muhit omillariga

moslashuv mexanizmlarini o‘rganishga ixtisoslashgan ilmiy-tadqiqot laboratoriyasidir.

Laboratoriyada mahalliy va xorijiy texnik hamda mevali ekin navlari, tizmalar, duragaylar va kolleksiya namunalarini kompleks fenotiplash va genotiplash ishlari olib boriladi. Tadqiqot natijalari yuqori hosildor, mahsulot sifati yuqori, stress va kasalliklarga chidamli boshlang‘ich seleksiya materiallari hamda yangi navlarni yaratishga yo‘naltiriladi.

Laboratoriya olimlari tomonidan 14 dan ortiq navga patent olingan. 2021–2026-yillarda ilmiy monografiyalar va 70 dan ortiq ilmiy maqola, jumladan Scopus va Web of Science bazalarida indekslanuvchi xalqaro jurnallarda tadqiqot natijalari nashr etilgan.

Jamoa tarkibida 1 nafar fan doktori, 1 nafar PhD, 2 nafar kichik ilmiy xodim va 1 nafar tayanch doktorant faoliyat yuritadi.

Laboratoriya mudiri: Azimov Abdulahat Abdujabborovich — biologiya fanlari doktori, professor.

Laboratoriya yo‘nalishining dolzarbligi

Iqlim o‘zgarishi, tuproq degradatsiyasi, suv tanqisligi, sho‘rlanish va fitopatogenlar bosimining kuchayishi texnik hamda mevali ekinlar hosildorligi va mahsulot sifatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu sharoitda mahalliy agroiqlim hududlariga mos, yuqori va barqaror hosil beradigan genotiplarni tezkor yaratish qishloq xo‘jaligining ustuvor vazifalaridan biridir.

Texnik ekinlarda stresslar urug‘ unishi, fotosintez, biomassaning shakllanishi va mahsuldorlikni cheklaydi. Mevali ekinlarda esa gullash, changlanish, meva tugilishi, pishish, saqlanuvchanlik va biokimyoviy sifat ko‘rsatkichlariga salbiy ta’sir qiladi. Murakkab belgilar ko‘plab genlar va muhit omillarining o‘zaro ta’siri bilan boshqariladi.

Genomika, transkriptomika, molekulyar markerlar va gen ekspressiyasi tahlilini an’anaviy seleksiya bilan integratsiyalash qimmatli allellar hamda nomzod genlarni aniqlash imkonini beradi. Markerga asoslangan va genomik seleksiya istiqbolli genotiplarni erta bosqichda tanlash, seleksiya siklini qisqartirish va yangi nav yaratish aniqligini oshirishga xizmat qiladi.

Laboratoriya faoliyati texnik va mevali ekinlarning genetik resurslaridan samarali foydalanish, raqobatbardosh navlar yaratish, mahsulot sifati va oziq-ovqat xavfsizligini oshirish hamda qishloq xo‘jaligining iqlim o‘zgarishiga moslashuvchanligini ta’minlashga qaratilgan.

Laboratoriyaning maqsadi

Texnik va mevali ekinlarda hosildorlik, mahsulot sifati, abiotik hamda biotik stresslarga chidamlilikni belgilovchi genetik va molekulyar mexanizmlarni aniqlash, genomik resurslar va samarali DNK-markerlarni ishlab chiqish hamda zamonaviy molekulyar seleksiya asosida istiqbolli genotiplar va yangi navlar yaratish.

Asosiy tadqiqot yo‘nalishlari

Yuqori aniqlikdagi raqamli fenotiplash — sun’iy intellekt, kompyuter ko‘rishi va masofaviy monitoring yordamida texnik va mevali ekinlarning o‘sishi, rivojlanishi, stress belgilari, hosildorligi va mahsulot sifatini tezkor hamda avtomatlashtirilgan baholash.

Molekulyar fiziologiya va stress biologiyasi — fotosintez, transpiratsiya, stomatal o‘tkazuvchanlik, suv almashinuvi, xlorofill fluoressensiyasi va antioksidant himoya ko‘rsatkichlari orqali ekinlarning noqulay muhit omillariga moslashuv mexanizmlarini aniqlash.

Hosildorlik va mahsulot sifati genetikasi — texnik ekinlarda mahsuldorlik, moy, tola va boshqa texnologik sifat belgilarini, mevali ekinlarda esa meva o‘lchami, rangi, ta’mi, biokimyoviy tarkibi, pishishi va saqlanuvchanligini boshqaruvchi genetik omillarni o‘rganish.

Multi-omiks va tizimli biologiya — genomika, transkriptomika, proteomika, metabolomika va fenomika ma’lumotlarini integratsiyalash orqali qimmatli xo‘jalik belgilarini boshqaruvchi genlar, biologik yo‘llar va regulyator tarmoqlarni aniqlash.

Genom miqyosidagi tahlillar — GWAS, QTL xaritalash, QTL-sekvenslash va RNA-seq texnologiyalari yordamida hosildorlik, sifat va stressga chidamlilik bilan bog‘liq nomzod genlar, genom hududlari va qimmatli allellarni aniqlash.

Gen ekspressiyasi va funksional validatsiya — qPCR, oqsil tahlillari va zamonaviy funksional genomika yondashuvlari yordamida nomzod genlarning biologik vazifasini tekshirish va seleksion ahamiyatini baholash.

Markerga asoslangan va genomik seleksiya — SSR, SNP va KASP markerlari, marker–belgi assotsiatsiyalari hamda genomik prognozlash modellari orqali istiqbolli seleksiya materiallarini dastlabki avlodlarda aniqlash.

Germoplazma va pre-breeding tadqiqotlari — mahalliy va xorijiy genofonddan qimmatli donorlarni aniqlash, foydali allellarni seleksion materiallarga introgressiya qilish hamda yangi genetik populyatsiyalarni shakllantirish.

Mevali ekinlar molekulyar seleksiyasi — olma, nok, o‘rik, uzum va sitrus ekinlarida meva sifati, gullash, meva tugilishi, pishish hamda kasalliklarga chidamlilik bilan bog‘liq gen va markerlarni aniqlash.

Texnik ekinlar molekulyar seleksiyasi — moyli, tolali va boshqa texnik ekinlarda hosildorlik, texnologik sifat hamda noqulay muhit omillariga chidamlilikni birlashtirgan genotiplarni yaratish.

Bioma’lumotlar va sun’iy intellekt — genomik, transkriptomik, fenotipik va muhitga oid katta hajmdagi ma’lumotlarni mashinaviy o‘rganish asosida tahlil qilish, gen–belgi bog‘lanishlarini aniqlash va istiqbolli genotiplarni prognozlash.

Laboratoriyaning ilmiy-texnik infratuzilmasi

Laboratoriya texnik va mevali ekinlarni molekulyar biologiya, genomika, transkriptomika, proteomika, fiziologik fenotiplash va sun’iy intellekt texnologiyalari asosida kompleks o‘rganish imkonini beruvchi zamonaviy ilmiy-texnik infratuzilmaga ega.

• Molekulyar biologiya va gen ekspressiyasi: QuantStudio 5 Real-Time PCR tizimi va gradientli PCR amplifikatorlari yordamida DNK-markerlar asosida genotiplash, maqsadli allellarni aniqlash va nomzod genlar ekspressiyasini qPCR usulida baholash amalga oshiriladi.
• Genomika va molekulyar seleksiya: SSR, SNP va boshqa molekulyar markerlar yordamida texnik hamda mevali ekinlarning genetik xilma-xilligi va populyatsion tuzilishi o‘rganiladi. QTL hududlari, marker–belgi assotsiatsiyalari va qimmatli allellar aniqlanib, seleksiya dasturlarida qo‘llaniladi.
• Elektroforez va molekulyar vizualizatsiya: gorizontal va vertikal elektroforez hamda gel-dokumentatsiya tizimlari orqali DNK, RNK va oqsil fragmentlarini ajratish, tasvirlash, raqamlashtirish va miqdoriy baholash ishlari bajariladi.
• Bioinformatika va multi-omiks tahlili: genomik, transkriptomik, proteomik, metabolomik va fenotipik ma’lumotlar integratsiyasi asosida qimmatli belgilarni boshqaruvchi nomzod genlar, metabolik yo‘llar va regulyator tarmoqlar aniqlanadi.
• Sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish: katta hajmdagi molekulyar va fenotipik ma’lumotlardan yashirin qonuniyatlarni aniqlash, seleksion qiymatni prognozlash va genotiplarni ustuvorlashtirish uchun sun’iy intellekt algoritmlaridan foydalaniladi. Kompyuter ko‘rishi yordamida barg, gul, meva va stress alomatlarini avtomatik baholash tizimlari ishlab chiqiladi.
• Genomik prognozlash: genotipik va fenotipik ko‘rsatkichlar asosida genomik seleksiya modellari yaratiladi. Ushbu modellar yuqori hosildor, sifatli, stress va kasalliklarga chidamli genotiplarni seleksiyaning dastlabki bosqichlarida aniqlash imkonini beradi.
• Molekulyar va fiziologik ma’lumotlarni integratsiyalash: GFS-3000 (Heinz Walz, Germaniya) tizimida o‘lchangan fotosintez, transpiratsiya, stomatal o‘tkazuvchanlik, xlorofill fluoressensiyasi va suvdan foydalanish samaradorligi genomik hamda gen ekspressiyasi ma’lumotlari bilan birgalikda tahlil qilinadi.

Laboratoriyada amalga oshirilayotgan tadqiqotlar

● Texnik ekinlarning molekulyar-genetik tadqiqotlari — mahalliy va xorijiy genotiplarni hosildorlik, mahsulot sifati hamda abiotik stresslarga chidamlilik bo‘yicha fenotiplash; molekulyar markerlar, gen ekspressiyasi va multi-omiks tahlillari orqali qimmatli allellar va nomzod genlarni aniqlash ishlari olib boriladi.

● Mevali ekinlarning molekulyar-genetik tadqiqotlari — olma, nok, o‘rik, uzum va sitrus genotiplarida meva sifati, gullash, meva tugilishi, pishish va kasalliklarga chidamlilik bilan bog‘liq belgilar kompleks baholanadi. SSR va SNP genotiplash, qPCR, transkriptomika hamda bioinformatik tahlillar asosida istiqbolli donorlar va seleksion markerlar aniqlanadi.

Erishilgan ilmiy natijalar

● Texnik ekinlar genofondining genetik xilma-xilligi va qimmatli xo‘jalik belgilarining molekulyar asoslari o‘rganilib, informativ DNK-markerlar, marker–belgi assotsiatsiyalari va istiqbolli donor genotiplar aniqlandi. Mevali ekinlarda sifat, moslashuvchanlik va kasalliklarga chidamlilik bilan bog‘liq nomzod genlarni molekulyar tavsiflash bo‘yicha tadqiqot platformasi shakllantirildi.

● An’anaviy va molekulyar seleksiya yondashuvlarini uyg‘unlashtirish asosida yaratilgan navlar Samarqand, Xorazm, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida ishlab chiqarishga joriy etilgan:

● Texnik ekin navlari: “Hosilot”, “Zamin”, “Serquyosh-30”, “Qushbegi”, “Shodlik-11”, “Barqaror”, “Musaffo”, “Barqaror-hosil”, “Ustoz”, “Amin” va “Samo”.

● Istiqbolli seleksion navlar: “G‘uzor”, “Bo‘ston”, “Durdona-2” va “Kumush tola”.

Patentlangan navlar

● “Hosilot ” — NAP 00391, 06.04.2022;

● “Zamin” — NAP 00364, 09.11.2022;

● “Serquyosh-30 ” — NAP 461, 26.04.2024;

● “Qushbegi” — NAP 459, 26.04.2024;

● “Shodlik-11” — NAP 452, 03.04.2024;

● “Barqaror” — NAP 460, 26.04.2024;

● “G‘uzor” — NAP 462, 26.04.2024;

● “Durdona-2” — NAP 463, 26.04.2024;

● “Bo‘ston” — NAP 490, 06.06.2024;

● “Musaffo” — NAP 561, 29.05.2025.

● “Barqaror-hosil” — NAP 558, 27.05.2025.

● “Ustoz” — NAP 629, 20.02.2026;

● “Amin” — NAP 661, 15.05.2026;

● “Samo” — NAP 649, 13.04.2026;

● “Kumush tola” — NAP 632, 24.02.2026;

Chop etilgan ilmiy ishlar

Monografiyalar

● Usmanov R.M., Nabiyev S.M., Azimov A.A. Физиолого-биохимические аспекты адаптatsiи хлопчатника в стрессовых условиях. — Toshkent: "FAN ZIYOSI", 2021. 132 b.

● Shavqiyev J.Sh., Azimov A.A., Xamdullayev Sh.A., Nabiyev S.M., Amanov B.X. G. hirsutum L. va G. barbadense L. turlari genotiplarini suv tanqisligiga chidamliligining fiziologik va genetik xususiyatlari. — Toshkent: "Voris-nashriyot", 2024. 158 b.

● Nabiyev S.M., Azimov A.A., Shavqiyev J.Sh., Matniyazova H.X., Narimanov A.A., Xamdullayev Sh.A., Chorshanbiyev N.E. Gʻoʻza va soyaning suv tanqisligiga fiziologik va morfo-xoʻjalik belgilari boʻyicha genotipik reaksiyalari. — Toshkent: "Fan ziyosi", 2025. 289 b.

● Chorshanbiyev N.E., Nabiyev S.M., Azimov A.A., Qoʻziboyev A.O., Pardayev E.A. Ingichka tolali gʻoʻza navlari duragaylarida morfobiologik belgilarning irsiylanish xususiyatlari. — Qarshi: "Intellekt", 2025. 234 b.

Maqolalar

· Azimov, A., Shavkiev, J., & Koraev, A. (2026). Genetic diversity and population structure of Uzbek upland cotton (Gossypium hirsutum L.) germplasm revealed by SSR markers. Journal of Global Innovations in Agricultural Sciences, 14(4), 1399–1407. https://doi.org/10.22194/JGIAS/26.2309

· Mamarasulov, U., Salohiddinova, M., Asatova, K. H., Shavkiev, J., & Azimov, A. (2026). Evaluation of drought and salinity tolerance in Pima cotton (Gossypium barbadense L.) genotypes using yield-based stress indices. Asian Journal of Agricultural and Horticultural Research, 13(2), 133–139.

· Liang, R., Mei, L., Fan, X., Wu, J., Xiao, M., Li, Y., Ding, J., Wang, L., Shavkiev, J., Chadwick, D. R., Jones, D., Yuan, Z., Yang, T., & Ge, T. (2025). Effects of mulches on greenhouse gas emissions and soil microbial communities in cabbage production. Journal of Hazardous Materials, 495, 138895. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2025.138895

· Shavkiev, J., Azimov, A., Makamov, A., Namazov, S. H., Matyokubov, S., Absamatov, T., Tangriev, T., Hamrayev, S., Malikov, M., & Maimaiti, T. (2025). Drought tolerance assessment in upland cotton using multivariate analysis. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 57(5), 1908–1918. https://doi.org/10.54910/sabrao2025.57.5.12

· Khamdullaev, S. A., Shavkiev, J. Sh., & Azimov, A. A. (2025). The effect of abiotic stresses on plant productivity traits in Pima cotton genotypes. European Journal of Agricultural Research, 5, 74–79. https://doi.org/10.5281/zenodo.15210299

· Chorshanbiev, N. E., Pardaev, E. A., Nabiev, S. M., Azimov, A. A., Shavkiev, J. Sh., Quziboev, A. O., Egamberdiev, R. R., Diyorov, G. K., Ergashev, O. R., & Makhmudov, T. Kh. (2025). Combining ability and inheritance studies in diallel crosses of Pima cotton (Gossypium barbadense L.). SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 57(3), 900–910. https://doi.org/10.54910/sabrao2025.57.3.3

· Khamraev, N., Nurmetova, F., Ashirov, M., Doschanov, J., Shavkiev, J., Jumaniyozova, L., Rakhimov, A., & Yunusov, O. (2025). Plant leaf chlorophyll relationship with yield attributes in rice. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 57(1), 105–114. https://doi.org/10.54910/sabrao2025.57.1.11

· Adilov, B. S., Sherimbetov, A. G., Ruzmetov, D. R., Giyasov, K. A., Nurmatov, A. A., Mardonov, Z. T., & Shavkiev, J. S. (2025). Molecular genetic characterization of the beta-lactoglobulin gene of Bushuev dairy cattle, a local breed in Uzbekistan. Regulatory Mechanisms in Biosystems, 16(1), e25018. https://doi.org/10.15421/0225018

· Khamdullaev, S. A., Nabiev, S. M., Azimov, A. A., & Shavkiev, J. S. (2025). Evaluation of drought tolerance in naturally colored cotton (Gossypium hirsutum L.) under water-deficit conditions. Regulatory Mechanisms in Biosystems, 16(1), e25035. https://doi.org/10.15421/0225035

· Azimov, A., Khatamov, A., Nabiev, S., Shavkiev, J., Khamdullaev, S., Kuziev, Sh., Sultonova, D., & Maimaiti, T. (2025). Dominance and heterotic effects for boll number and boll weight in upland cotton hybrids. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 57(4), 1575–1583. https://doi.org/10.54910/sabrao2025.57.4.23

· Shavkiev, J., Azimov, A., Khamdullaev, S., Ahmedjanov, A., Karimov, E., Mamarasulov, U., & Nurmetov, Kh. (2025). Multifactorial ANOVA analysis of genotype and environment effects on morphological and agronomic traits in Gossypium barbadense L. cotton. Journal of Wildlife and Biodiversity, 9(2), 388–408. https://doi.org/10.5281/zenodo.15521377

· Azimov, A., Shavkiev, J., Ahmedjanov, A., Temirova, Y., Koraev, A., Nurmetov, Kh., & Rasulova, O. (2024). Genetic analysis and inbreeding depression for yield-related parameters in upland cotton. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 56(4), 1345–1356. https://doi.org/10.54910/sabrao2024.56.4.2

· Rahimova, G., Nabiev, S., Azimov, A., Sagdiev, M., Alimova, R., Khamdullaev, S., & Shavkiev, J. (2024). Morphological and agronomic characterization of colored cotton cultivars of Gossypium hirsutum L. Journal of Wildlife and Biodiversity, 8(2), 165–178. https://doi.org/10.5281/zenodo.11098144

· Shavkiev, J. Sh., Makamov, A. M., & Tulkinova, Kh. Sh. (2024). Some morphological characteristics of cotton genotypes with different origins under optimal and water-deficit conditions. Modern Biology and Genetics, 4(10), 56–67.

· Sherimbetov, A., Sherimbetov, S., Adilov, B., Ruzmetov, D., & Shavkiev, J. (2024). Rapid detection of Alternaria spp. by PCR in newly created forest plantations on the drained bottom of the Aral Sea. Regulatory Mechanisms in Biosystems, 15(2), 361–366. https://doi.org/10.15421/022451

· Azimov, A., Aliqulov, E., Ergashev, O., & Shavkiev, J. (2024). Estimation of dominance and heterosis of morpho-economic traits in intraspecific F₁ hybrids of upland cotton. Journal of Wildlife and Biodiversity, 8(3), 162–174. https://doi.org/10.5281/zenodo.11409018

· Azimov, A., Shavkiev, J., Saidjanov, S., Ziyaev, Z., & Valiyev, L. (2024). Mung bean (Vigna radiata L.) genotypes assessment for drought tolerance in Uzbekistan. Journal of Wildlife and Biodiversity, 8(1), 65–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.10171284

· Azimov, A., Shavkiev, J., Nabiev, S., Khamdullaev, S., Pulatov, S., & Rajabov, Z.lirini (2024). Cobalt-60 gamma-radiation effect on morpho-yield and earliness traits in colored cotton (Gossypium hirsutum L.). SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 56(6), 2248–2259. https://doi.org/10.54910/sabrao2024.56.6.7

· Azimov, A. A., Shavkiev, J. Sh., Khamdullaev, Sh. A., & Chorshanbiev, N. E. (2023). Comparative analysis of physiological and morphological-economic traits of medium-fiber cotton varieties with different drought tolerance and correlations among traits. Results of National Scientific Research International Journal, 2(2), 31–53.

· Kurbanbaev, I., Abdushukirova, S., Toshmatov, Z., Amanov, A., Azimov, A., & Shavkiev, J. (2023). Assessment of botanical and genetic collection of soybeans for morphological and yield attributes and their impact on nodule-associated bacteria and soil fertility. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 55(3), 760–777. https://doi.org/10.54910/sabrao2023.55.3.14

· Makamov, A., Shavkiev, J., Kholmuradova, M., Boyqobilov, U., Normamatov, I., Norbekov, J., Khusenov, N., Kushakov, Sh., Yuldasheva, Z., Khoshimov, S., & Buriev, Z. (2023). Cotton genotypes appraisal for morpho-physiological and yield-contributing traits under optimal and deficit-irrigated conditions. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 55(1), 74–89. https://doi.org/10.54910/sabrao2023.55.1.7

· Chorshanbiev, N. E., Nabiev, S. M., Azimov, A. A., Shavkiev, J. Sh., Pardaev, E. A., & Quziboev, A. O. (2023). Inheritance of morpho-economic traits and combining ability analysis in intraspecific hybrids of Gossypium barbadense L. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 55(3), 640–652. https://doi.org/10.54910/sabrao2023.55.3.4

· Shavkiev, J., Azimov, A., Khamdullaev, S., Karimov, H., Abdurasulov, F., & Nurmetov, K. (2023). Morpho-physiological and yield-contributing traits of cotton varieties with different tolerance to water deficit. Journal of Wildlife and Biodiversity, 7(4), 214–228. https://doi.org/10.5281/zenodo.8304871

· Shavkiev, J., Nabiev, S., Azimov, A., Chorshanbiev, N., & Nurmetov, Kh. (2022). Pima cotton (Gossypium barbadense L.) lines assessment for drought tolerance in Uzbekistan. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 54(3), 524–536. https://doi.org/10.54910/sabrao2022.54.3.6

· Shavkiev, J., Karimov, H. Kh., Turaeva, B. I., Azimova, N. Sh., Nazirbekov, N. Kh., & Khamidova, Kh. M. (2022). The antifungal Trichoderma asperellum UZ-A4 micromycete produces some volatile metabolites. International Journal of Phytopathology, 11(3), 239–251. https://doi.org/10.33687/phytopath.011.03.4263

· Matniyazova, H., Nabiev, S., Azimov, A., & Shavkiev, J. (2022). Genetic variability and inheritance of physiological and yield traits in upland cotton under diverse water regimes. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 54(5), 976–992.

· Chorshanbiev, N., Shavkiev, J., Nabiev, S., Azimov, A., & Burieva, S. (2022). Heterosis and combining ability for cotton yield (Gossypium barbadense L.) in Uzbekistan. Modern Biology and Genetics, 1(1), 56–63.

· Khamdullaev, S., Nabiev, S., Azimov, A., Shavkiev, J., & Yuldashov, U. (2021). Combining ability of yield and yield components in upland cotton (Gossypium hirsutum L.) genotypes under normal and water-deficit conditions. Plant Cell Biotechnology and Molecular Biology, 22(35–36), 176–186.

· Shavkiev, J., Azimov, A., Nabiev, S., Khamdullaev, S., Amanov, B., Kholikova, M., Matniyazova, H., & Yuldashov, U. (2021). Comparative performance and genetic attributes of upland cotton genotypes for yield-related traits under optimal and deficit-irrigation conditions. SABRAO Journal of Breeding and Genetics, 53(2), 157–171.

· Bozorov, T. A., Usmanov, R. M., Yang, H., Khamdullaev, S. A., Musayev, S., Shavkiev, J., Nabiev, S., Zhang, D., & Abdullaev, A. A. (2018). Effect of water deficiency on relationships between metabolism, physiology, biomass, and yield of upland cotton (Gossypium hirsutum L.). Journal of Arid Land, 10(3), 441–456. https://doi.org/10.1007/s40333-018-0009-y

Ilmiy xizmatlar

Laboratoriya o‘z ilmiy-tadqiqot faoliyatidan tashqari, quyidagi yo‘nalishlarda shartnoma asosida ilmiy xizmatlar ko‘rsatadi:

● Molekulyar-genetik xizmatlar — texnik va mevali ekinlarda DNK/RNK ajratish, PCR/qPCR asosida genotiplash, SSR va SNP markerlari tahlili, gel-elektroforez, gen ekspressiyasini baholash hamda bioinformatik ma’lumotlarni qayta ishlash.

● Seleksiya va genofond xizmatlari — texnik va mevali ekinlar genotiplarini molekulyar pasportlash, genetik xilma-xillikni baholash, donorlarni tanlash, markerga asoslangan seleksiya bo‘yicha ilmiy-uslubiy ko‘mak hamda mavjud patentlangan navlarning original va elita urug‘lik materiallarini yetkazib berish.

Buyurtmachilar: oliy ta’lim muassasalari va ilmiy-tadqiqot institutlari, seleksiya va urug‘chilik markazlari, bog‘dorchilik hamda ko‘chatchilik xo‘jaliklari, fermerlar, agrofirmalar va xorijiy hamkor tashkilotlar.

Laboratoriyaning ilmiy jamoasi

Kadrlar tayyorlash va xalqaro hamkorlik

Laboratoriyada magistr, PhD va DSc darajasidagi mutaxassislarni molekulyar biologiya, genomika, bioinformatika va zamonaviy seleksiya yo‘nalishlarida tayyorlash tizimi yo‘lga qo‘yilgan. Ilmiy xodimlar yetakchi xorijiy muassasalarda stajirovka o‘tab, ilg‘or texnologiyalarni o‘zlashtirgan. Seleksionerlar, agronomlar, bog‘bonlar va yosh tadqiqotchilar uchun trening hamda amaliy seminarlar tashkil etiladi.